BB-1 – Chiếc baitcasting đầu tiên của Shimano… không hoàn toàn là của Shimano

Sep 12, 2026 03:12:11

Có những chiếc máy câu được sinh ra trong một nhà máy lạnh lẽo. Và cũng có những chiếc máy câu được sinh ra từ một cuộc gặp gỡ đầy duyên nợ.

Một chiều năm 1973 tại nước Mỹ, một chiếc baitcasting mang cái tên BB-1 lặng lẽ xuất hiện. Nó không mang vẻ ngoài tròn trịa quen thuộc của những chiếc máy câu thời ấy. Thân máy thấp hơn, gọn gàng hơn, uốn mình theo một hình dáng tựa như giọt nước.

Nhưng điều làm lòng người trăn trở nhất lại nằm ở câu chuyện phía sau nó: một huyền thoại không chỉ thuộc về riêng Shimano. Nó mang đậm dấu ấn của Lew Childre—một người đàn ông đất Alabama đã dành phần lớn đời mình chỉ để nhìn vào những món đồ câu quen thuộc rồi tự hỏi: Có thể làm chúng tốt hơn nữa không?

Chiếc baitcasting mang cái tên Lew’s Speed Spool BB-1 của Shimano lặng lẽ xuất hiện tại Mỹ năm 1973

1- Người đi tìm cái chao nhẹ vừa vặn cho lòng bàn tay
Lew Childre không bắt đầu giấc mơ của mình bằng một chiếc máy câu, ông đi từ chiếc cần câu. Ngay từ những ngày đầu sự nghiệp, Childre đã nổi tiếng với cái nết chẳng bao giờ chịu hài lòng với những gì có sẵn trên thị trường. Ông tỉ mỉ tìm cách cải tiến từng chiếc cần, tay cầm, khoen dẫn dây và nhiều chi tiết tưởng như rất nhỏ nhưng lại quyết định cái cảm giác chạm vào lòng người đi câu. Đến năm 1970, ông đưa ra những cải tiến như tay cầm Lew’s/Fuji, blank được phân loại theo hiệu năng, khoen không hàn cùng vòng dẫn dây aluminum oxide.

Lew có một cách nghĩ thật giản đơn, nếu người câu phải cầm một món đồ suốt nhiều giờ đồng hồ, thì món đồ ấy phải biết phục vụ bàn tay, chứ chẳng thể nào ngược lại. Thế rồi ông chuyển ánh nhìn hoài niệm sang những chiếc máy baitcasting. Ở nước Mỹ đầu thập niên 1970, những chiếc máy tròn như Ambassadeur vẫn là hình ảnh đi cùng năm tháng. Nhưng Childre nghĩ khác. Ông ao ước một chiếc máy thấp hơn, gọn hơn, có thể nằm ngoan ngoãn trong lòng bàn tay theo một cách tự nhiên nhất. Năm 1973, ông giới thiệu chiếc Lew’s Speed Spool với thân dáng thấp, spool hẹp, Levelwind có thể trượt sang hai bên tự do hoàn toàn khi quăng mồi và phần góc máy phía lòng bàn tay phẳng lì, không còn núm nhô ra. Và những phiên bản Speed Spool đầu tiên ấy lại được sản xuất bởi chính Shimano. Một chi tiết thật đáng nhớ, bởi từ đây, câu chuyện bắt đầu trở nên hoài niệm và thú vị hơn bao giờ hết.

2- Cuộc gặp gỡ giữa hai thế giới
Shimano khi ấy vẫn còn rất trẻ trong ngành dụng cụ câu cá. Mãi đến năm 1970, họ mới chính thức thành lập Fishing Tackle Division và tung ra dòng spinning reel DUX vào năm 1971. Shimano lúc đó chưa phải là một đế chế mà chúng ta biết hôm nay. Chưa có Stella, chưa có Calcutta, Curado, Bantam hay cả một gia tài baitcasting đồ sộ nhưng họ có một thứ vô cùng quý giá đó là khả năng chế tạo chính xác của người Nhật. Còn Lew Childre lại có thứ mà họ thèm khát, sự thấu hiểu hết lòng của người câu Mỹ. Sự giao thoa ấy đã khai sinh ra BB-1. Vì thế, gọi BB-1 đơn thuần là “một chiếc Shimano” thì đã đánh mất đi một nửa câu chuyện. Nếu nói nó hoàn toàn là “một chiếc Lew’s” cũng lại chẳng đúng với công sức kỹ thuật của người Nhật. Nó là đứa con tinh thần từ sự hợp tác giữa ý tưởng mềm mại của người đi câu và năng lực chế tạo của một thương hiệu đang đi tìm lối mở.

3- Một hình dáng dịu dàng gieo vào lòng người
Ngày nay, nhìn một chiếc baitcaster low-profile thân thấp, spool nằm sát tay, thân máy gọn gàng ôm trọn trong lòng bàn tay, người ta coi đó là lẽ hiển nhiên. Nhưng năm 1973, dáng hình giọt nước (TearDrop) ấy từng bị coi là kỳ lạ khi đặt cạnh những chiếc máy Baitcast tròn cồng kềnh truyền thống.

Để rồi khi người câu thực sự cầm lấy và vung cần, sự khác biệt mượt mà bắt đầu lan tỏa. BB-1 không đơn thuần là làm cho chiếc máy nhỏ đi, nó làm thay đổi mối quan hệ giữa bàn tay và món đồ câu. Chiếc máy không còn trơ trọi như một khối kim loại trên cần, mà bắt đầu tan ra, trở thành một phần của lòng bàn tay. Những chi tiết nhỏ bé như Low-Profile, ống chứa dây hẹp, levelwind ngắt kết nối khi quăng, Góc máy phẳng dẹt… tất cả đều hướng về một triết lý dịu dàng: Không phải thêm vào những gì, mà là loại bỏ đi những nhược điểm để người câu có thể thao tác nó một cách đơn giản và tự nhiên nhất.

4- Bài học đầu tiên và hành trình lắng nghe
BB-1 nhanh chóng tạo nên một cơn sốt tại thị trường Mỹ. Thành công ấy thôi thúc Shimano đưa chiếc máy về lại quê nhà Nhật Bản vào năm 1977 dưới cái tên BM series (BM-1 cho lure, BM-2 cho surf, BM-3 cho boat). Qua BB-1 và BM series, Shimano nhận ra bài học lớn, baitcasting không chỉ là một cơ cấu spool quay, mà là hệ thống phải giải quyết từng nỗi trăn trở thực tế của người dùng—từ việc biến dạng của khung máy, thân máy cồng kềnh, đến việc dây lọt vào khoảng hở ống chứa dây.

Shimano BM series 

Thế rồi Shimano đưa các kỹ sư sang Mỹ sống suốt một năm để thực địa. Họ trò chuyện, quan sát và học cách lắng nghe xem người câu thực sự cần gì. Kết quả là nhu cầu về một chiếc máy nhẹ hơn, nhỏ gọn và chính xác hơn đã dẫn tới sự ra đời của Bantam vào năm 1978—tuyệt tác đặt nền móng cho đế chế baitcasting Shimano sau này.

Để nhìn cho rõ, BB-1 không phải chiếc máy câu đầu tiên của Shimano (vị trí ấy thuộc về DUX năm 1971 hay DUX DEMI-13 năm 1973). Nhưng BB-1 chính là viên đá nền móng thầm lặng nằm bên dưới di sản Bantam, Scorpion, Metanium hay Calcutta.

5- Nửa thế kỷ nhìn lại
Hơn 50 năm trôi qua, nhìn lại BB-1, người ta thấy một vẻ đẹp dịu mát của cuộc gặp gỡ giữa hai thế giới, một người Mỹ nhìn thấy những giới hạn của chiếc máy câu trên tay và một công ty Nhật Bản miệt mài gọt dũa từng chi tiết nhỏ.

Lịch sử đôi khi chẳng bắt đầu bằng điều gì quá to tát, mà chỉ bắt đầu từ một khoảnh khắc người đi câu dừng lại, nhìn vào món đồ trên tay và nghĩ, có lẽ chúng ta có thể làm nó tốt hơn? Năm 1973, BB-1 xuất hiện. Để rồi từ chiếc máy trớ trêu thay không hoàn toàn bắt đầu từ Shimano ấy, một hành trình huyền thoại đã bừng tỉnh…

VietnamFishingReview